DOLAR
17,9668
EURO
18,4028
ALTIN
1.033,71
BIST
2.872,42
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
30°C
İstanbul
30°C
Açık
Salı Açık
31°C
Çarşamba Az Bulutlu
31°C
Perşembe Az Bulutlu
31°C
Cuma Açık
32°C

‘Karanlıkta uyananlar’ın zahmeti başladı: Kalıcı yaz saati israf mı tasarruf mu?

Türkiye’de 6. yılına giren ve dünyada çok fazla örneği bulunmayan kalıcı yaz saati uygulaması tartışmalara neden olmaya devam ediyor. Devlet …

‘Karanlıkta uyananlar’ın zahmeti başladı: Kalıcı yaz saati israf mı tasarruf mu?
NEREYE-GIDECEGINI-BILMIYORSAN-SANA-BIR-TAVSIYEMIZ-VAR.jpg
26.12.2021 07:24
0
A+
A-

Türkiye’de 6. yılına giren ve dünyada çok fazla örneği bulunmayan kalıcı yaz saati uygulaması tartışmalara neden olmaya devam ediyor. Devlet yetkilileri bu uygulama sayesinde tasarruf edildiğini savunsa da uzmanlar tasarrufun olmadığı, bu uygulamanın güç şirketlerine yaradığı görüşünde.

Türkiye’de kalıcı yaz saati uygulaması 6. yılına girdi. 2016’dan beri uygulanan kalıcı yaz saati büyük tartışmalara neden oluyor. Ülkenin batısında hava aydınlanmadan işe ve okula gitmek zorunda olanlar uygulamadan şikayet ederken Güç Bakanlığı uygulama sayesinde büyük tasarruf edildiğini savunuyor.

Uzmanlarsa bu uygulamanın tasarruf sağlamadığı görüşünde. Ayrıyeten kalıcı yaz saatinin insan sıhhatini olumsuz istikamette etkilediği de düşünülüyor.

GMT+2 BÜSBÜTÜN TERK EDİLDİ

NEREYE-GIDECEGINI-BILMIYORSAN-SANA-BIR-TAVSIYEMIZ-VAR.jpg

Kuzey yarım küredeki birçok ülke ekim ayının sonunda yaz saatini terk edip saatlerini bir saat geriye alırken Türkiye 2016 yılından bu yana olduğu üzere birebir saat diliminde kalmaya devam etti. Bu uygulama ile Türkiye, daha evvel dahil olduğu GMT+2 dilimi büsbütün terk etti ve tüm sene boyunca GMT+3 dilimi kullanıyor.

Türkiye’nin yer aldığı saat dilimi

2016 yılında, Berat Albayrak’ın güç bakanlığı periyodundan bu yana uygulanan kalıcı yaz saati uygulamasının temel hedefinin güç tasarrufu olduğu savunuluyor.

Yıl uzunluğu yaz saati uygulamasına geçilmesi, 7 Eylül 2016 tarihli Bakanlar Konseyi Kararnamesi ile başladı. 2017’de uzatılan uygulama 2018 tarihinde çıkan bir Cumhurbaşkanlığı Kararı ile kalıcı hale getirildi. Böylelikle Türkiye’nin resmi vakit dilimi GMT+3 oldu.

Bilim ve Aydınlanma Platformu’nun mevzu ile ilgili raporuna nazaran ülkelerin yaklaşık yüzde 40’ı gün ışığından daha verimli yararlanmak ve güç tasarrufu yapmak gayesiyle süreksiz yaz saati uygulaması kullanıyor.

RUSYA VAZGEÇTİ

Kalıcı yaz saati uygulamasını Türkiye dışında kullanan ülkelerden biri de Rusya’ydı. 2011-2014 yılları ortasında gerçekleştirilen bu uygulama ülke çapında artan şikayetler üzerine 2014’de sonra erdi. Rusya saatleri 1 saat geri alarak kalıcı olarak standart saat dilimine döndü.

Türkiye’de de Rusya’dakine misal bir halde kış ayları geldiğinde şikayetler artmaya başlıyor. Günler kısaldıkça mesai içerisinde karanlıkta geçirilen vakit artarken insanların işe gidiş ve işten çıkış saatleri de karanlığa denk geliyor.

KİM HANGİ SAAT DİLİMİNDE DAHA ÇOK GÜNEŞ GÖRÜYOR?

Bilim ve Aydınlanma Platformu tarafından hazırlanan tabloya nazaran Ankara’nın batısına gidildikçe kalıcı yaz saati uygulamasıyla insanların mesai saati içerisinde karanlıkta geçirdiği müddetin arttığı görülüyor.

8.00 ve 17.00 saatleri ortasındaki standart bir mesai günü üzerinden hesaplanan bilgilere nazaran İstanbullu bir çalışanın eski sisteme kıyasla karanlıkta kaldığı gün ve saat sayısının arttığı görülüyor. Ankara’da ve daha doğuda ise hava geç karardığı için kalıcı yaz saati uygulaması eski nizama nazaran daha az karanlıkta kalınmasına sebep oluyor. Lakin sabah havanın geç aydınlanması nedeniyle mesai öncesinde işe, okula yetişmek için hazırlanma ve trafikte geçen müddetler düşünüldüğünde bu müddet tablodakilerden çok daha fazla.

Ayrıyeten ülkedeki nüfusun ve elektrik tüketiminin büyük bir kısmının batıda yaşadığı hesaba katıldığında batıda aydınlatma için yapılması gereken tüketimin daha fazla olacağı görülüyor.

2016’DA BÜYÜK ARTIŞ

Kalıcı yaz saati uygulamasına geçilmesinden bir yıl sonra 2017’de Elektrik Mühendisleri Odası, uygulamanın birinci yılında bir evvelki yılın tıpkı aylarına nazaran elektrik gücü tüketiminde 7 milyar kilovat saatlik bir artış olduğunu ve bu artışın yalnızca ekonomik büyüme sayıları ile açıklanamayacağını duyurdu.

Türkiye’de kasım ayı elektrik tüketimi. Kaynak: TEİAŞ

EMO’nun Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) elektrik tüketim istatistiklerini temel alarak yaptığı çalışmaya nazaran; kış saati uygulamasından vazgeçilmesi tasarruf sağlamadığı üzere tüketimi arttırıcı bir tesir yarattı. 2016 Kasım ayında elektrik tüketimi bir evvelki yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 6,5 seviyesinde rekor artış gösterdi ve 22,7 milyar kilovat saat ile o periyoda kadar olan en yüksek seviyeye ulaştı.

Datalara bakıldığında uygulamanın başladığı 2016 yılında manalı bir artış olduğu görülüyor. 2020 yılında pandemi nedeniyle gerçekleştiği varsayım edilen tüketim artışı ve lisanssız üretimin istatistiklere eklenmesi nedeniyle yaşanan büyük artış hariç bırakıldığında son 9 yıl temel alındığında en büyük tüketim artışı da 2016 yılında gerçekleşti.

‘TASARRUF DEĞİL İSRAF’

Mevzuyu sozcu.com.tr’ye kıymetlendiren Elektrik Müjendisleri Odası İdare Şurası Üyesi Olgun Sakarya, bu uygulamanın bir tasarruf değil, israf olduğunu lisana getirdi.

Elektrik tüketiminin ve nüfus yoğunluğunun Türkiye’nin batısında daha fazla olduğunu hatırlatan Sakarya, “Haliyle batıda yaşayanların gün ışığından en az müddette yararlanması tüketimi artırıcı bir etken. O yüzden ayan beyan ortada olan bir durum konusu. Bunun israf olduğunu her platformda söyledik” dedi.

Bu uygulamanın hedefinin güç şirketlerinin daha çok kazanması olduğunu belirten Sakarya şöyle konuştu:

“Bu duruma gelinmesi, büsbütün AKP’nin özelleştirme siyasetlerinin, kamu varlıklarının özelleştirmeler eliyle özel dala devredilmesinin yarattığı bir sonuç. O yüzden bir an evvel toplumsal faydayı ön plana çıkartan güç siyasetine kesinlikle dönülmesi gerekiyor.

Güç şirketleri eskisi üzere kamunun elinde olsa, sabahın saat 8’inde karanlık olan İstanbul’da, İzmir’de, Kocaeli’de, Bursa’da, nüfusun ve tüketimin ağır olduğu yerlerde beşerler karanlıkta işe, okula gitmek zorunda kalmazdı. Olaya, toplumsal, ruhsal açılardan ve tasarruf açısından bakmak lazım.”

İTÜ RAPORU MUAMMASI

Lakin Güç Bakanlığı tasarruf konusunda ısrarcı. Son olarak bu yıl İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından hazırlanan bir raporla bu uygulama sayesinde büyük tasarruf yapıldığı açıklandı.

Güç ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı ile İTÜ ortasında imzalanan kontrat kapsamında yürütülen çalışmalar sonucunda, Türkiye’de 2016 yılında sabit yaz saati uygulamasına geçildiğinden bu yana 3,97 milyar tasarruf yapıldığı sav edildi.

Lakin raporun ayrıntılarının kamuoyu ile paylaşmaması ve sayıların yalnızca bakanlık tarafından açıklanması da tartışmalara neden oldu.

Sakarya mevzu ile ilgili, “Bu rapor yıllardır kamuoyunun bilgisine sunulmayan bir rapor. O raporu görsek üzerine yorum yapabiliriz. Fakat 2016 yılının Kasım ayında yaptığımız değerlendirmede bu düzenlemeyi tasarruf değil israf olarak değerlendirdik. Kasım, Aralık, Ocak tüketimlerinde önemli bir artış oldu. Olağan yıllık artışın üzerinde bir artıştı bu. Oradan hareketle bunun üretim şirketlerini ve elektrik gücü ticareti yapan tedarik şirketlerinin gelirlerini artıran bir uygulama olduğunu söz etmiştik” dedi.

‘TÜKETİME TESİRİ YOK’

Dünyanın farklı yerlerindeki bilim insanları Sinan Küfeoğlu, Şahincan Üçler, Furkan Eskicioğlu, Büşra Öztürk ve Hao Chene tarafından hazırlanan bir rapora nazaran ise saat dilimi değişikliğinin güç tüketiminde manalı bir tesiri olmadı.

2012–2020 yılları ortasında Türkiye’de geçmiş elektrik gücü tüketimi, elektrik fiyatları ve ilgili atmosferik temel iklim değişkenleri datalarını kullanarak yapılan modellemelere nazaran, yaz saati uygulaması siyasetinin ölçülebilir ölçüde elektrik gücü tasarrufu sağlamadığı sonucuna ulaşıldı.

PSİKOLOJİYİ DE ETKİLİYOR

Kalıcı yaz saati uygulamasının insan sıhhati üzerindeki tesiri de tartışma konusu. Bilim ve Aydınlanma Platformu’nun raporunda insanların hem mevsimsel hem de aydınlık karanlık döngüsünden etkilenen bir beden iç saati olduğu, kelam konusu sistemin birçok organın sağlıklı işleyişi üzerinde tesiri olduğu belirtiliyor.

2017’de Nobel Tıp mükafatı alan bir çalışmaya nazaran, sirkadyen ritim de denilen biyolojik saatin DNA hasar ve tamirinde de tesirli olduğu, kanser oluşma ve güzelleşme düzeneklerinde da rol aldığı ortaya çıkmıştı.

Raporda, “Yaz saati uygulamalarının insan sirkadyen ritimle uyumlu olmadığı bulgular ortasındadır. Bu uygulamayı tüm yıla yaymanın halk sıhhatini daha da olumsuz etkileyeceğini söylemenin hayli güçlü bilimsel temelleri vardır” tabirleri kullanıldı.

 

 

NEREYE-GIDECEGINI-BILMIYORSAN-SANA-BIR-TAVSIYEMIZ-VAR.jpg
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.