DOLAR
16,7832
EURO
17,4971
ALTIN
976,05
BIST
2.443,77
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
28°C
İstanbul
28°C
Açık
Pazar Açık
28°C
Pazartesi Açık
29°C
Salı Az Bulutlu
29°C
Çarşamba Az Bulutlu
28°C

Gerçek farklı çıktı! Vikinglerle ilgili o ayrıntı…

Fazilet Şenol / Milliyet.com.tr – İstanbul’un tarih öncesini aydınlatmak için 10 yıl evvel Avcılar Küçükçekmece Gölü kıyısında başlayan Bathonea …

Gerçek farklı çıktı! Vikinglerle ilgili o ayrıntı…
NEREYE-GIDECEGINI-BILMIYORSAN-SANA-BIR-TAVSIYEMIZ-VAR.jpg
16.04.2022 07:36
0
A+
A-

Fazilet Şenol / Milliyet.com.tr – İstanbul’un tarih öncesini aydınlatmak için 10 yıl evvel Avcılar Küçükçekmece Gölü kıyısında başlayan Bathonea hafriyatı, 2008 ve 2009 yıllarında dünyanın en büyük arkeolojik keşifleri listesine girdi. Hafriyatlarda Vikinglere ilişkin haçlar, oyun taşları, Viking bölgesinden çıkmış özel amberler bulundu. Çıkan kalıntılar ise Vikingler ile ilgili bildiklerimizi sorgulatacak cinsten. Vikingleri sinemalarda, çizgi sinema ve romanlarda daima teknelere binmiş, savaşa giden, yağmacı güçlü bir erkek toplum olarak görüyoruz. Lakin Bothanea’da çıkan kalıntılara nazaran bu durum gerçeği yansıtmıyor. Doç. Dr. Selahattin Özkan, Vikinglerin de olağan bir hayat sürdüğünü, kentleri ve köyleri olduğunu lisana getirdi. Özkan, Vikinglerin bir devir İstanbul’da bulunduklarının da altını çizdi.

OLUŞAN ÖN YARGILARIN SEBEBİ…

Pekala Vikingler’i neden savaşçı ve yağmacı bir toplum olarak görüyoruz? Bu soruya Doç. Dr. Selahattin Özkan, “Bunun iki sebebi var” diyerek karşılık verdi. Öncelikle Vikinglerin, onları anlatanların gözünde yabancı bir topluluk olduğunun altını çizen Doç. Dr. Özkan, Vikinglere dair en eski anlatıların sahiplerinin çağdaş bağlantı araçlarına sahip olmadıklarına da vurgu yaptı. Bu durumu, “Bir Anglo-Sakson ya da Bizans köylüsü olduğunuzu düşünün. Köyünüzde yaşıyorsunuz. Bir yabancı istilacı güç geliyor, size saldırıyor ve geri dönüyor. Doğal siz bunu anlatırken, aktarırken, destanlaştırırken, ‘Şu tarihte bana şöyle bir kitle saldırdı ve bu türlü mağdur oldum’ diyorsunuz” formunda özetledi ve Vikinglere dair oluşan ön yargıların böylelikle ortaya çıktığını söyledi.

‘BAŞKA BİR TARAFI VAR’

NEREYE-GIDECEGINI-BILMIYORSAN-SANA-BIR-TAVSIYEMIZ-VAR.jpg

“Onların yabancı görülen hayat biçimlerini araştırdığımız ve kendilerini nasıl gördüklerini anlamaya çalıştığımızda kıssanın bir de öteki tarafını görüyoruz” diyen Doç. Dr. Özkan, Vikinglerin Avrupa’nın çeşitli yerlerine, günümüzde Northumbria, Normandiya ya da Konstantinopolis’e yağma yaptıklarını söyledi. Doç. Dr. Özkan, “Ancak onların bakış açısıyla yağma diğer bir şey. Hikayenin öteki bir tarafı da var diyerek, her kültürü kendi normları içinde pahalandırmak gerektiğine ve Vikinglerin kültüründe yağma faaliyetinin olağan bir hayat biçimi, bir ‘ticari faaliyet’ kapsamı içinde olduğuna vurgu yaptı.

‘ONLAR İÇİN SIRADAN BİR DAVRANIŞ’

Vikinglerin olağan hayatlarında çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşan beşerler olduklarını, yağma dönemi başlayınca (Mayıs-Haziran üzere buzulların erimeye başlaması ve ırmakların ulaşıma açılması) köyünden kalkıp en yakındaki yabancı topluma gittiklerini belirten Doç. Dr. Özkan, bunun kimi vakit bir Slav köyü, kimi vakit bir Anglo-Sakson köyü, kimi vakit da bir Bizans yerleşimi olabileceğinin altını çizdi. Bu durumun Vikingler için vaka-i adliyeden, sıradan bir davranış olduğunu da ekledi. Doç. Dr. Özkan, “Yabancının malına gasp, onlar için hayatın olağan akışına uygun. Bu olağan onların dışarıdan ‘barbar’ ve ‘vahşi’ olarak isimlendirilmesine sebep oluyor” diye konuştu.

‘ORTA ÇAĞIN GENEL KÜLTÜRÜNE BAKMAK LAZIM’

Pekala. Vikingler yağmayı neden olağan görüyorlardı? Bu soruya Doç. Dr. Selahattin Özkan, “Orta Çağ’ın genel kültürüne bir bakmak lazım. Şu an Avrupa’ya baktığımızda medeniyet ve üstün kıymetler manzumesi görüyoruz. Lakin Orta Çağ’a baktığımızda siyasal ve ekonomik hayat bilek gücü hakimiyetine dayanıyor” diyerek yanıt verdi. Orta Çağ Avrupası’nda geçerli bedelin bilek gücü olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Özkan, şövalye edebiyatının da dayandığı şeyin Orta Çağ’ın bilek gücüne bağlı sosyo-ekonomik yapısı olduğunu söyledi. “Bu durum Orta Çağ’da yaşayan tüm halklar için ortaktır. İster Doğu Romalı, ister Türk, ister Frank olsun, ister Anglo-Sakson olsun hepsinde bu durum aynıdır” diyen Doç. Dr. Özkan, Vikinglerin ‘barbar’ hayat faaliyetini de yadırgamamak gerektiği, temelinde bu periyotta tüm Avrupa’nın tıpkı biçimde olduğu görüşünde.

‘BU GELEN BARBARLARI TANIYALIM’

“Bu yağma dönemi her sene tekrarlandığı için Vikinglerin geliş takvimi, yağma mevsimi olarak işaretlenmiş” diyen Doç. Dr. Özkan, “Böylelikle vakitle yağmacı ile mağdur ortasında bir etkileşim de oluştu. Her sene gelen bu yağmacı güçle konuşalım, onların istediği haracı verelim ve kurtulalım anlayışı gelişmiş” sözlerini kullandı. Daha sonrasında birbirleri hakkındaki kötücül fikirlerinin yumuşamaya başladığını belirten Doç. Dr. Özkan, böylelikle yağmaya uğrayan halkın, “Bu gelen ‘barbar’ları tanıyalım, onlara kültürümüzü ve inancımızı anlatalım, onları da bizden yapalım ki bize saldırmasınlar” diyerek hareket ettiklerini de ekledi. İskandinavya dışında birinci Viking kolonilerinin de böylelikle kurulmaya başlamış olduğunu söyleyen Doç. Dr. Özkan, “Paris’te, York’ta ve muhtemelen İstanbul’da kurulan koloniler bir yandan Vikinglerin zenginliğe yakın olmak isteğiyle, bir yandan da yerleşik kültürlerin Vikingleri ehlileştirme ve yerleştirme istekleriyle, dilekleriyle açıklanmaktadır” diye konuştu.

‘SADECE SAVAŞMAYA DEĞİL…’

Doç. Dr. Selahattin Özkan, ‘saga’ olarak isimlendirilen Viking destanlarında Vikinglerin Bizans’a yalnızca yağma için değil yerleşmeye, tanımaya, gezmeye, ticari faaliyet yapmaya, dinî hayatı öğrenmeye ve bu kentte yaşamaya geldiklerinin de görüldüğünü belirtti. Bu durumu, “Vikingler İstanbul’a geliyor ve yerleşiyor. Arkeolojik deliller her geçen gün destanlardaki anlatıları destekliyor. Konstantinapolis’te yalnızca askeri bir faaliyet değil ekonomik, dini ve kültürel faaliyetlerde de bulunuyorlar” diyerek konuşan Doç. Dr. Özkan, şimdi tam olarak yeri tespit edilememiş olsa da arkeolojik kazıların yeni kapılar açacağı, Bathonea’daki kazıların da bunun sinyalini verdiği kanaatinde.

‘SADECE BARBAR YAĞMACILARDAN VE SAVAŞÇI KABİLELERDEN OLUŞMUYOR’

Vikingler askeri güçleri ve savaşçı kabiliyetleri olan bir toplum. Vikingler deyince akla gelen birinci sima iri yarı, ellerinde balta olan adamlar. Bu gerçeği karşılıyor mu? Doç. Dr. Selahattin Özkan bu duruma, sözgelimi Viking anlatılarından birisi olan ‘Laxdæla Saga’ isimli destanla örnek verdi. Doç. Dr. Özkan, bu destana nazaran Viking gezginlerinin, yanlarında ozanlarıyla İstanbul’a kadar geldiklerini ve bu destanda hikayesi aktarılan yarı efsanevi Bolli Þorleiksson isimli karakterin gezdiği yerlerdeki gördükleri ve yaşadıkları maceraları kaleme aldıklarını belirtti. “İstanbul’a gelen bu karakter, ismi verilmeyen bir ozanla İstanbul’a geliyor, ana yurduna dönmeden evvel burada muhakkak bir mühlet kalıyor. Bu destandan da açıkça anlaşılacağı üzere İstanbul’a gelenler yalnızca imparatorluk hizmetine girmek isteyen savaşçı Vikingler değildir” diyen Doç. Dr. Özkan, ozanlarının, gezginlerinin ve tüccarlarının da İstanbul’a geldiğini ve yaşamış olduğunu, Viking toplumunun yalnızca barbar yağmacılardan, savaşçı kabilelerden oluşmadığının unutulmaması gerektiğini söyledi. Nihayetinde ‘barbar’ olarak görülen Viking toplumunda kültürel bir birikimin de kelam konusu olduğunun üzerinde duran Doç. Dr. Özkan, “Tamamıyla savaşçıdan bahsetmiyoruz. Edebi beğenileri kadar sanatsal üretimleri de üstün zevklerini göstermektedir” sözlerini kullandı.

Doç. Dr. Selahattin Özkan, “Ne yazık ki elimizdeki yarı-efsanevi tarihi destanlarda ve Hristiyanlaşmadan sonra kaleme aldıkları tarihi metinlerde İstanbul’da nerede yaşadıklarına dair direkt bir işaretleme yapmıyorlar. ‘Şu bölgede kalıyorduk’ diye bir isimlendirme görmüyoruz. Lakin en azından şunu söyleyebiliriz: Bu beşerler İstanbul’da makul bir müddet kaldılar. Bunu bir gün ispatlayacağız. Bu bölgede bir yerleşim merkezinin olması lazım. Zira bu kente kendi lisanlarında bir ehemmiyet atfetmişler, buraya kendi lisanlarında “büyük kent’ manasına gelen miklagarðr demişler” tabirlerini kullandı.

‘GÖTÜRDÜKLERİ ORTASINDA HRİSTİYANLIK DA VAR’

Vikinglerin İstanbul’da uzun müddet kaldıklarını ve değerli prenslerinin bu kentte vareng muhafızı olarak imparatora direkt hizmette bulunduğunu belirten Doç. Dr. Özkan, “Onlar için İstanbul her vakit ulaşılması gereken kıymetli bir amaç oldu” dedi. İstanbul’dan götürdükleri ortasında Hristiyanlık dininin de olduğunu belirten Doç. Dr. Özkan,Vikinglerin Hristiyanlaşmasının Konstantinapolis’te başlamış olması gerekir. Zira çok erken periyotta buraya geliyorlar. Varenglere dair başucu yapıtı kabul ettiğimiz çalışmayı yapan ünlü tarihçi Sigfús Blöndal’a nazaran, İstanbul’daki Viking varlığı VII. Konstantinos’tan başlayıp kentin Latinler tarafından yağmalandığı 1204’e kadar uzanmaktadır. İki yüzyılı aşan bir toplumsal varlığın bu kentte hiç iz bırakmadığını söylemek yanlış olacaktır. Yalnızca gelip seyahat edip dönmek ya da bir yere giderken üzerinden geçmek için değil, direkt bu kentte yaşamak için buraya geldiler” diyerek, bir gün arkeolojik bilgilerin bu durumu önümüze sunacağı konusunun da üzerinde durdu.

Doç. Dr. Özkan, “Onların Hristiyanlığı da buradan edindiklerini, öğrendiklerini ve ülkelerine götürdüklerini de arkeolojik manada kanıtlamış olacağız . Bu hafriyatları çok önemsiyorum. Bu kazıların Viking tarihi açısından ne kadar kıymetli olduğunu bilhassa belirtmeliyim” diyerek kelamlarını sonlandırdı.

NEREYE-GIDECEGINI-BILMIYORSAN-SANA-BIR-TAVSIYEMIZ-VAR.jpg
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.